Koruyucu Ruh Sağlığı çalışması neyi amaçladı neler kazandırdı?
Koruyucu Ruh Sağlığı projesinin amacı, çocukların ruhsal ihtiyaçlarını tespit etmek, ruhsal profilleri ortaya koymak ve buradan ortaya çıkan sonuçlara yönelik ileriye dönük adımlar atmaktı. Temelde bunun önemli bir kesimini gerçekleştirebildiğimizi düsünüyoruz. Ancak bu, devam eden bir süreçdir sonu olan değil.
Neler yaptık?
Öncelikle kuruluş içinde bir ruhsal alan tarifi yaptık. Bu ne demek; eğitim, kurallar ve olması gerekenler ile örtülü bir yaşam tarifinin yanına, duyguları, bireysel farklılıkları ve özel yaşantıları ekleyebildik.
İşe duygular, bireysel farklılıklar girince doğal olarak çalışmanın başlarında daha çok kriz yönetimi ile uğraştık. Her hafta değişik şiddetlerde ortaya çıkan krizleri kontrol altına almaya ama daha önemlisi anlamaya çalıştık. Bu sayede kuruluş zaman içinde daha stabil bir hale geldi.
Yaşanan kriz sayılarında belirgin azalma oldu. Böylece bir sonraki adıma geçtik. Kısacası kuruluş kaotik, parçalı, kanayan bir ruh halinden bir bütün haline geldi. Kuruluşun hem duygusal yükünü aldık hem de düşünsel bir çerçeve oluşturduk ki buna da ruhsallık dedik.
Tüm bunların sonucu olarak kriz yaşayan çocuk sayısı azaldı. Kaotik bir sekilde olan Eğitim çalışmaları düzene girdi. Çocuklar 12 ayrı okula giderken 5 okula toplandılar. Bütün psikologlar çocukların eğitim durumları ile birebir ilgilendikleri için okulda yaşanan krizler çok azaldı. (Okuldan kaçmaları, velilerin çocukları göndermek için imza toplamaları vs...) Çocukların kuruluş dışı sosyal uyumlarını arttırdı.
Sözde ders çalışma saatleri olan etütler çocukların sessiz vakit geçirmeleri için kontrol altında tutuldukları zaman dilimleri olmaktan çıktı. Her çocuğa özgü akademik alan yaratıldı. Her çocuğun mevcut zihinsel alt yapısı belirlenerek ona özgü çalışma modelleri geliştirildi. Özetle her çocuğun zorla ders çalışmak için oturtulması yerine ona en uygun şey neyse onun yapılması sağlandı.
Ders başarılarının daha arttığını zannetmiyorum çünkü genelde gözden çıkarılmış oldukları için sınıf geçirtilen çocuklardı kurum çocukları. Şimdi ise çok daha gerçekçi bir noktadayız. Sınır veya hafif geri zekalı bir çocuk alması gereken notu alıyor biz de ne yapmamız gerektiğini biliyoruz.
Haftalık vizitler ile çocukların psikiyatrik tedavilerini takibe alarak gereksiz birçok ilacı sonlandırdık. 2006 yılında 56 olan psikiyatrik ilaç kullanan çocuk sayısı bu gün (2010) 14'e indi.
Çocukların yanı sıra personelde tepeden tırnağa bir değişim oldu. Öncelikle çalışan personelin ruhsal profilini ortaya çıkardık. İşe alımlarda ve görevlendirmelerde bu değerlendirmeleri rutin hale getirdik. Böylece personel kalitesi arttı ve özellikle ruhsal olarak zorlanabilecek personel baştan kuruluşa alınmadı. (Hem çocuklar hem de personel için travmatik olabilecek durumların bu şekilde önünün kesilebilmiş olmasının krizlerin azalmasında etkili olduğunu düşünüyorum.) Bu konuda daha yapılacak çok şeyler var ama en azından altyapısı daha sağlam bir kadro görev yapıyor. Ayrıca bu kadrolar sürekli eğitimlere tabi tutuluyorlar. Bu eğitimlerin ruhsal alanla ilgili kısmını biz organize ediyoruz: ruhsal gelişim, bağlanma vs...
Sorunların çözümünde ilişkileri ve oyunu kullanabilmeyi olağan hale getirdiğimiz için hem personel ile çocuklar arasında hem de her grubun kendi aralarındaki ilişkilerinde oldukça ilerlemeler kaydedildi. Dedikodu, suçlama, savunucu tutumlar, dışlamalar gibi patolojik mekanizmalar halen kullanılmakta ise de daha az yaygın olduğunu düşünüyorum.
Halen kuruluştan ayrılmaların ardından yas tutamıyoruz ama en azından rutin olarak transfer edilecek çocuklar için veda partileri düzenlenebilmesini sağladık.
Gönüllü ziyaretleri kontrol altına alındı. Gönüllü ziyaretlerini sıfırlayamasak bile en az temas edilecek hale getirdik.. (her gün her yaşa olan ziyaret haftada bir gün 15dk ve sadece bir grup ile sınırlandırıldı. Çiçek olup seyirlik olarak sergilenen çocuklardan oyun oynaya bilen, bacağa yapışıp bir şeyler isteyen çocuktan istediğinde istediği kişiyle ilişki kuran çocuğa doğru bir dönüşüm sağladık.
Bir sonraki adımımız bakıma bırakılmış ruhsal olarak ağır hasarlı çocukların rehabilitasyonu.
Tüm bunların gerçekleştirilebilmesinde kuruluşta çalışanların taşıdığı niyetin rol aldığını bilmek gerek. Biz bu çalışma ile o niyeti açığa çıkarmaya ve onun olumlu ilişkilere ve düşüncelere dönüşmesine yardımcı oluyoruz. Geri kalanında çocuklar ve çalışanlar bir yolunu buluyorlar. Herkes geçmişten getirdikleri travmatik yükün gölgesinde biraz daha 'canlı' olarak yaşamaya devam ediyor.
Neticede herkes bir şekilde yaşamaya çalışıyor.
AÇIK KAPI SOSYAL SORUMLULUK DERNEĞİ BAHÇELİEVLER ÇOCUK YUVASI PSİKİYATRİK ÇALIŞMA VE DANIŞMALIK HİZMETİ PROJESİ ÖZETİ
Açık Kapı Sosyal Sorumluluk Derneği, Bahçelievler Çocuk Yuvasında psikiyatrik çalışma ve danışmalık hizmeti projesi, korunmaya muhtaç çocukların bakımı ile ilgili çalışmalara ruhsal alanın da dahil edilmesini amaçlamaktadır.
Çalışanların ve çocukların bireysel terapileri bu hizmetinin dışında tutulacak ve değerlendirme sonucunda gerek görülen olgular psikiyatrik tedavilere yönlendirilecektir. Bu uygulamadaki maksat çalışma kapsamında kuruluşun bir rehabilitasyon merkezi olarak tanımlanmasının önüne geçmektir.
Projenin başlatılabilmesi için ruh sağlığı çalışması açısından gerekli personelin minimal düzeyde temini gereklidir.
Tanım ve Sorumluluk Alanları:
Çocuk ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı (psikiyatr) haftalık olağan vizitlere, çalışanlar ile supervizyon seanslarına ve talep halinde belirlenmek üzere kriz durumlarında kurulacak komisyonlara katılacaktır. Bunun yanı sıra kuruluşun işleyişi yönünden idari personele ruh sağlığı alanında danışmanlık verecektir.
Çocukla ya da çalışanla konuşulan her şeyin gizli kalmasına özen gösterilecektir. Klinik bilginin ve olası tanıların kişilerin özel kayıtlarında saklı kalması sağlanmalıdır.
Psikiyatr tedavinin kuruluş içinde takibinde personeli süpervize eder. Çalışma kapsamında çocuk, aile, çalışan görüşmeleri, ortam gözlemleri ve değerlendirme toplantıları yapılabilir. Kuruluş idaresi bu çalışmalar için uygun ortamın ve zamanın tespitinden sorumludur.
Koruyucu Ruh Sağlığı Çalışmasının Alanları;
Rutin vizitler:
Vizitler, her iki taraf arasında uzlaşılarak belirlenmiş gün ve saatler içerisinde Bahçelievler 0-6 yaş , 7 – 12 ve 13-18 yaş Çocuk Yuvasında gerçekleşecektir. Gerçekleşmesi planlanan vizitlere psikiyatrın yanı sıra; yuva müdürü, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, öğretmenler ve hemşireller gibi meslek elemanları katılacaktır. Bu kişilerin yanı sıra diğer çalışanlar, Bahçelievler 0-6, 7 – 12 ve 13-18 yaş yöneticileri ve gönüllüler mevcut durumun gereklerine göre katılabileceklerdir.
Bunun yanı sıra gerek çocuklarla gerek çalışanlarla yaşanan sıkıntılar ele alınacak ve çözüm yolları araştırılacaktır. Psikiyatr, iletişim için uygun ortamın sağlayacak, gerekli gördüğü yerlerde çatışmaları ya da dirençleri yorumlayarak tıkanıklıkların aşılmasına yardımcı olacaktır.
İdari personel ve Bahçelievler Çocuk Yuvası yönetici kadroları ile toplantılar:
Bu toplantılar rutin olmamakla birlikte talep üzerine ya da kriz durumlarında yapılacaktır.
Psikiyatr bu toplantılarda süreç içerisinde elde ettiği sonuçları hazırladığı raporlar ile sunacaktır.
Çalışanlar ile süpervizyon görüşmeleri;
Süpervizyon görüşmeleri, personel sayısına ve mevcut koşullara göre belirlenecek şekilde grup veya bireysel olabilir. Grup süpervizyonlar çocuklar ile çalışan personelin yaşadığı zorlukların ele alındığı, gündelik yuva yaşantısında ortaya çıkan sorunların konuşulduğu düzenli 90’dakikalık seanslar olacaktır. Bu gruplara, çocuklarla birebir ilişkide bulunan ve tam zamanlı çalışan meslek elemanları katılacaklardır. Bakıcı anneler ve hizmetli personel bu grupların dışındadır. kurum çalışanlarının çocuklar ile kurdukları ilişkilerde kendi durumlarından kaynaklı duyguları ve bunun sonucunda ortaya koydukları davranışları çocuğun öznel durumundan ayırt etmeleri gerekmektedir. Süpervizyon görüşmelerinin amacı çalışanların gerek çalışma ortamında yaşadıkları zorlukları ortaya koyup ifade etmelerini, gerekse kendi içsel yaşantıları ile mevcut durum arasındaki ayrımı yapmalarını ve kuruluş içi grup kohezyonunu sağlamayı amaçlamaktadır.
Çocuklar ile görüşmeler;
Psikiyatr çocukların genel ruh sağlığı hakkında bir fikir sahibi olabilmek için çocuklar görüşmeler planlayabilir. Sonuçlar kuruluş psikologlarının çocuklar üzerinde yaptıkları çalışmalarla birlikte ele alınıp birleştirilecek ve isim içermeden toplu raporlar halinde sunulacaktır. Kurum çalışanları sorun yaşadıkları veya sorunlu olduğunu düşündükleri çocukları süpervizyon toplantılarında psikiyatr ile konuşacaklardır.
Oyun/yaşam alanı gözlemleri;
Oyun/yaşam alanı gözlemi tanısal açıdan sağlayacakları nedeniyle önemlidir. Bunun başlıca iki avantajı, doğrudan gözlem ve psikopatolojilerin erken saptanmasıdır. Direk gözlem, sorunun sosyal çevre ile ilişkisini saptamayı sağlar. Diğer yandan da ileride çıkabilecek ciddi sorunların öngörülebilmesini olanaklı kılar.
Tanıyla ilişkili kriterler ve çocuğun yaşadığı zorluklar yaşandığı anda gözlenir. Üzüntü, kaygı, dikkat eksikliği, öğrenme ve iletişim güçlükleri vb durumlar doğrudan gözlenebilir. Oyun alanı gözlemlerinde nörolojik belirtiler değerlendirilebileceği gibi çocuğun sosyalizasyon niteliği de tanınabilir.
Günlük yaşamın rutinlerinin psikiyatr tarafından bilinmesi hem tanı hem de yaklaşım açısından önemlidir. Bu rutindeki değişiklik zamanları, çocuğun ego fonksiyonları hakkında fikir verir. Güne başlama, yatma zamanı ve yemek zamanları anahtar noktalar olabilirler. Değişikliklerle çocuğun gösterdiği adaptif ve adaptif olmayan savunma mekanizmalarının saptanması tanıda ve yaklaşımda yol göstericidir.
Oyun/yaşam alanı gözlemleri belirli aralıklarla rutin olarak gerçekleştirilecektir. Bunun yanı sıra sorun ortaya çıktığı durumlarda tanısal amaçlı olarak daha sık ve rutinden daha uzun süreler yapılabilir.
Aile görüşmeleri;
Aile hem kalıtsal hem de çevresel faktörler açısından taşıdığı önem nedeniyle ruhsal yaşamın gelişiminde belirleyicidir. Bu nedenle özellikle tanısal açıdan, ebeveyni mevcut olan çocukların aileleriyle zaman zaman görüşmeler gerekli olabilir. Aile görüşmelerinin yapılmasına psikiyatr mevcut koşulları ve talepleri değerlendirerek karar verir. Bu görüşmelerde çocuk hakkında bilgi almanın yanı sıra aile bireylerinin değerlendirilmesi ve gerekli yönlendirilmelerin yapılması da olanaklı olacaktır.
Kriz durumları;
Kriz, ortamın bütünlüğünü tehdit eden içsel ve dışsal olaylara karşı yanıtı ifade etmektedir. Krizleri doğuran iki tür olay tanımlanabilir. Birincisi rutin işleyişinin bozulmasına neden olan geçici olaylardır. Genelde yaygın etki gösterirler ve sosyal etkileri fazladır. Afetler bu gruptan sayılabilir. İkincisi ise kuruluş içinden birisinin veya birilerinin fiziksel veya psikolojik travmaya maruz kalmasıdır. Etkileri daha çok lokal olabilmekle birlikte yaygınlaşıp sosyal boyut kazanabilirler. Mevcut durumun biyopsikososyal açıdan ele alınması kriz ortamında avantaj sağlar.
Çocukların ve çalışanların psikometrik incelemelerinin yapılması ve takibinin planlanması:
Kuruluş içinde bulunan çocukların ayrıntılı psikometrik incelemelerinin yapılması ve bunların rutin aralıklarla tekrarlanması ile mevcut populasyonun genel ruh sağlığı ve zihinsel gelişim profilinin çıkarılması ayrıca gelişim süreçlerinin yakından izlenmesi planlanmaktadır. Gelecekte çıkması olası patolojilere ışık tutabilmesi yanında mevcut potansiyelin değerlendirilmesi ve sağlayacağı geri bildirimler nedeniyle böyle bir genel psikometrik inceleme hem koruyucu ruh sağlığı çalışması hem de kuruluşun geleceğe yönelik biçimlenme planlarına ışık tutacaktır. Bunun yanı sıra mevcut kadroların ruhsal profilinin çıkarılması ve periyodik ruhsal muayeneleri kuruluştaki verimin arttırılmasını ve tükenmişlik, depresyon ya da başka diğer adaptif olmayan süreçlerin erken dönemde saptanmasını ve gerekli önlemlerin alınmasını sağlayacaktır.
Personel işe alımlarında ruh sağlığı değerlendirilmesinin yapılması:
Yukarıda sözü edilen psikometri ve psikiyatrik incelemelerin kuruluşta çalışacak personelin seçiminde de devreye sokulması öngörülmektedir. işe alınacak personelin belirlenmesinde özellikle kişilik bozuklukları gibi ruhsal dengenin kısmen de olsa dengede tutulabildiği zamanlarda işlevselliğin bozulmadığı ağır psikopatolojilerin saptanıp değerlendirilmesi önemlidir. Zira kuruluş yaşantısının çalışan personel için ruhsal açıdan oldukça zorlayıcı ve yıpratıcı olduğu açıktır. Hem çocukla uğraşmanın getirdiği zorluklar hem de bunun yanı sıra ayrılık, terk edilme temaları, kötüye kullanım öyküleri gibi travmatik yaşantılara tanıklık etmenin derinden sarsan etkileri ruhsal yapıdaki dengelerin bozulmasına, patolojik savunmalara ve olumsuz olayların ortaya çıkmasına neden olabilir. Zemindeki bir kişilik patolojisine bağlı ya da geçmiş olumsuz yaşantıların canlanması ile ortaya çıkabilecek ruhsal sorunlar baştan kısmen de olsa öngörülebilir.
Eğitim çalışmaları ve danışmanlık hizmetleri;
Çalışan personelin eğitimi en önemli unsurlardan biridir. Kurum içi süreğen eğitim yaklaşımın temelini oluşturur. Bunun yanı sıra çocuk gelişimi ve psikopatolojinin temellerinin ele alındığı seminerler düzenlenebilir.
Kurum içi etkinliklerin düzenlenmesi ve gönüllüler ile çalışmalar;
Çocukların kurumda geçirdikleri zamanlarının uyku, yemek, ve etütler gibi temel gereksinimlerinden artakalan kesiminde kendilerini geliştirecek etkinliklerin ve oyunun yer alması gerekmektedir. Her ne kadar sağlıklı gelişim için akademik başarı ölçüt olarak alınsa da gerçekte birçok farklı etmen gelişim sürecinde belirleyicidir. Kurumun hedefi yüksek akademik başarıdan daha çok sağlıklı ve üretken bireylerin topluma kazandırılması olmalıdır. Bu çerçeveden ele alındığında ders dışı etkinliklerin önemi ortaya çıkmaktadır. Psikiyatr, oyun gruplarının oluşturulması yanı sıra atölye çalışmaları (resim, müzik, tiyatro vb) gibi sosyal aktivitelerin organize edilmesine önayak olacaktır. Psikiyatr bu amaçla bazı programları önerebilir. Bu tür etkinliklerin daha çok kurum dışı gönüllülük sistemiyle işleyeceği düşünülürse gönüllüler ile çalışmanın önemi ortaya çıkar. Gönüllülerin kuruma başvuruları, idari personel tarafından değerlendirildikten sonra psikiyatrın olduğu ortamlarda ele alınacak ve uygun düzenleme yapılacaktır. Başvuruyu kabul eden personel ya da psikiyatr uygun görürse gönüllüler genel değerlendirme amacıyla görüşmeye çağrılacaktır.
Koruyucu Ruh Sağlığı (Psikiyatrik) Çalışma Ekibi
Koruyucu ruh sağlığı çalışmasının merkezinde idareci kadrolar ve çalışanlar ile birlikte çocuk ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı hekim yer alır. Psikiyatrik çalışmadan sorumlu kişiler “Koruyucu Ruh Sağlığı Çalışma Ekibi” olarak tanımlanır. Psikiyatrik çalışmanın yürütülmesinde kurum içindeki sorumlu organdır ve aşağıdaki kişilerden oluşur:
Dr. Onur Saltuk Dönmez
Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı
Hastalıkları Uzmanı
Saltuk Dönmez
Elif Zümrüt Bulamur
Günnur Erol
Özge Öner
Bilge Elibol
Nilüfer Karapehlivan
Haberler
Dernek Hesap Bilgileri
KASIM
Sovereign Art Foundation
Dünya sanat ortamının seçkin temsilcilerinden oluşan seçici kurul tarafından yapılmış değerlendirme sonucunda Avrupa'dan ‘30’ yükselen sanatçının eseri, Londra ve İstanbul ‘da sergilenmek üzere seçilmiştir.
twitter @acikkapidernegi
